Keti koti

Op 1 juli 1863 werd de slavernij in de Nederlandse koloniën afgeschaft. Sinds 2002 herdenken we dat elk jaar bij het slavernijmonument in het Oosterpark in Amsterdam. We? De Nederlandse regering nam dit jaar niet de moeite. 

Van slavernij weten de meeste mensen die in Nederland opgegroeid zijn niks. We hebben er nooit iets over gehad op school. Misschien hebben we wel eens iets gelezen uit “De hut van Oom Tom”. Dat ging over Amerika. Niet over ons. 

Maar Nederlanders hielden mensen in slavernij in Suriname en de Antillen. Bovendien waren ze de top-slaventransporteurs van hun tijd. Het waren vooral Nederlandse schepen die slaven vervoerden vanuit Afrika naar al die landen in Noord- en Zuid-Amerika waar ze werden uitgebuit. En het hele systeem was, net als elders, gebaseerd op vreselijke uitbuiting en mishandeling van medemensen. 

Pas in 1863 schafte Nederland de slavernij af. Pas sinds negen jaar is er jaarlijks een nationale herdenking. Beter laat dan nooit begint er een breder besef te groeien van dit grotendeels verzwegen hoofdstuk van onze geschiedenis. Een belangrijke spil in dit werk is het NiNsee, het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis. 

De herdenking van de afschaffing van de slavernij heeft voor mij veel parallellen met de dodenherdenking op 4 mei. Allebei gaan ze over vrijheid. Allebei gaan ze over miljoenen mensen die de vrijheid ontnomen was. Allebei zijn ze voor mij een waarschuwing dat bedreigingen voor de vrijheid van mensen altijd op de loer liggen. Het is van alle tijden, en iets waar we ons te allen tijde tegen moeten verzetten. 

Onze regering schitterde dit jaar door afwezigheid. Elk jaar was er bij de nationale herdenking van de afschaffing van de slavernij een vertegenwoordiger van de regering aanwezig, zoals dat ook bij de nationale dodenherdenking gebruikelijk is. Dit jaar voor het eerst niet. Is het totale desinteresse voor onze echte geschiedenis en voor de geluiden van verzoening die op deze dag klinken? Of gaat het verder dan dat? De plannen om een einde te maken aan de subsidie van het NiNsee, het NIOD voor het slavernijverleden, wijzen daar wel op. 

Maar het is belangrijk dat wij ons bewust zijn van dit belangrijke hoofdstuk in onze geschiedenis. Je moet iets weten van ons slavernijverleden om onze samenleving van vandaag te kunnen snappen. Het kennen en erkennen van dat verleden maakt het mogelijk om samen verder te leven. Het mooist vond ik dat vandaag gesymboliseerd door twee meisjes die hielpen bij de kransleggingen. Beiden gekleed in traditionele Surinaamse jurken: de een in de kleuren van de Surinaamse vlag, de ander in de kleuren van de Nederlandse vlag. Dat beeld geeft mij hoop.