De kunst van de kopij
Boeken maken is het mooiste vak van de wereld. Gepassioneerde boekenmakers - redacteuren, vormgevers, drukkers - zijn meestal perfectionisten met maar een doel: een foutloos boek maken. Is dat ooit gelukt?
Een boek zonder spel-, type- of zetfouten: laat ik mijn ambitie als schrijver en redacteur hier even daartoe beperken. Tot nu toe is het me niet gelukt er een te produceren, terwijl er inmiddels toch al een paar honderd boeken door mijn handen is gegaan. Maar ik ben in goed gezelschap, zo leer ik uit een van mijn favoriete boeken over het maken van boeken: “in-druk, van wiegedruk tot grafschrift” van Ed Schilders. Van de Franse romanschrijver Honoré de Balzac (1799-1850) tot de Nederlandse dichter Jan Hanlo (1912-1969).
Balzac was berucht bij zetters. Kreeg hij een zetproef van zijn manuscript, dan begon hij zijn tekst nog eens grondig te herschrijven en aan te vullen. Dat kan echt niet in uitgeversland: meer veranderen dan alleen fouten van de zetter heet auteurscorrectie en kost de schrijver geld. Tot op de dag van vandaag komen bepalingen daarover in uitgeverscontracten voor. Balzac kon het niet schelen. Hij besteedde rustig een derde van zijn totale honorarium aan auteurscorrectie in zijn streven naar het perfecte boek.
Hanlo had ronduit een obsessie met drukproeven, correcties en zetfouten, aldus Schilders. Dat blijkt uit de correspondentie die de dichter voerde met zijn uitgevers, redacteuren en drukkers. Ondanks zijn inspanningen om een foutloos boek te krijgen, lukte het slechts een enkele keer dat doel te bereiken: "het treurige is altijd dat als je een fout corrigeert er een nieuwe bijgemaakt wordt." Schrijnend is dat de zetduivel hem zelfs tot na zijn dood achtervolgde. Op zijn grafsteen werd aanvankelijk de verkeerde sterfdatum gebeiteld.
Een obsessie is het voor mij niet, maar het perfecte boek zal mijn streven blijven zo lang ik tijd van leven heb. In de tussentijd troost ik me met dit nieuwe medium. Een zetfout in een boek gaat nooit meer weg. Maar een typefout in een weblog is zo opgelost!
Reacties
Ook musici hebben hier last van!
Uit een programma van het Concertgebouw over de Vijfde symfonie van Mahler, die hij voltooide in 1902: "Mahler bracht zijn uitgever tot wanhoop omdat hij voortdurend bijgewerkte partituren toestuurde, maar de correcties werden uiteindelijk geweigerd vanwege de hoge kosten. Pas in 1964 verscheen de symfonie in druk zoals Mahler had gewenst."
elk boek is een "kunstwerk".
Lieve Irene
In elk boek in mijn boekenkast staat waarschijnlijk wel een komma verkeerd.
Dus elk boek kost hoofdbrekens om het zo perfect mogelijk te maken.
Ik zoek altijd de pagina's met de mooiste afbeeldingen en de mooiste teksten.
Daarom geniet ik steeds weer van een nieuw boek. Ik let dan niet op een fout-geplaatste komma. Ik weet hoe precies je bent.Daarom zijn de mooiste boeken in mijn kast door jou gemaakt!
Gefeliciteerd met deze weblog en ik wens je veel geluk in je vak.
Liefs, J. Vissers.
P.S. Ik heb vast ook een komma vergeten.
Goed joh!
Wat leuk om je blogs te lezen! Succes met het schrijven van de volgende! Groetjes, Denise
Boeken maken is het mooiste vak van de wereld
Misschien niet perfect, maar mooi: tentoonstelling van De Best Verzorgde Boeken 2009 in het Temporary Stedelijk Amsterdam (16 okt t/m 21 nov). Het nieuwe Stedelijk is ook zeer de moeite waard, ook al zijn niet alle zalen ingericht. Internationale allure, ik merk hoe ik het heb gemist nu het er weer - tijdelijk - is.
gefeliciteerd!
Dat ziet er goed uit, Irene (je nieuwe blog). Gefeliciteerd! Het is misschien een beetje als het maken van een boek. Dezelfde mooie, gepassioneerde vorm van perfectionisme (zie ook: een foutloos boek maken). Hulde. Veel succes ermee. Hartelijke groet, wim/willem
Nieuwe reactie inzenden